indeks.jpg navi.jpg


Kronika Uniwersytecka

Posiedzenie Senatu UO

Nowy statut UO

Nominacje profesorskie

Wywiad - Wojciech Dindorf

Meble w Collegiu Maius

Platynowy laur dla prof. Stanisława S. Nicieji

Collegium Minus w neogotyku

W drodze jesteśmy od zawsze i na zawsze

Historiografia polska, litewska i białoruska po 1989 roku


Meble w Collegium Maius

Meble od niepamiętnych czasów towarzyszyły człowiekowi. W miarę rozwoju cywilizacji, ich kształty i użytkowość stawały się coraz bardziej wyrafinowane. Zawsze świadczyły o guście i zasobności ich właścicieli. Mówiły o kulturze, budowały estetykę wnętrz.

Bodaj najbardziej interesujące czasy w rozwoju światowego meblarstwa zamykają się między XVI a XIX wiekiem. Wtedy powstają wybujałe formy mebli barokowych, rokokowych, empirowych, manierystycznych. W Polsce szczyt finezji meblarstwa osiągają meble gdańskie, które do dziś uchodzą za przykład niedoścignionych wzorów. Są poszukiwane i namiętnie zbierane. Ich ceny ciągle zwyżkują.

W starych uniwersytetach nigdy nie lekceważono wystroju meblarskiego głównych pomieszczeń: gabinetu rektora, sali senatu oraz auli, w której odbywały się ważne uroczystości akademickie. Szczególnie dbano o piękne meble biblioteczne, w których przechowywano ważne książki i kroniki uniwersyteckie.

Z polskich uniwersytetów najpiękniejsze zbiory mebli posiada Uniwersytet Jagielloński. Zgromadzone są one w tamtejszym Collegium Maius. W tych pięknych, starożytnych wnętrzach poszczególni rektorzy przez całe pokolenia gromadzili piękne szafy, biurka, kabinety, serwantki, kredensy, krzesła tronowe, stoły, stojące zegary, ławy, kanapy, skrzynie, lustra w barokowych oprawach. Zasobność tej jedynej w swoim rodzaju kolekcji przedstawia świetna książka dyrektora Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego prof. Stanisława Waltosia, ze świetnymi fotografiami Janusza Podleckiego pt. Collegium Maius (Kraków 1999). Jest tam m.in. fotografia słynnych schodów gdańskich, przewiezionych z pałacu Potockich w Krzeszowicach. Sobie tylko znanym sposobem Karol Estreicher (junior) sprawił, że ten niezwykłej klasy zabytek, jedyny w swoim rodzaju, trafił do Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego po 1945 roku i dziś służy tam pięknie polskiej nauce i kulturze w sali, która nosi nazwę Stuba Communis – pełnej pięknych mebli i niezwykłych eksponatów. Po tych schodach wchodzą najwybitniejsi goście Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Uniwersytet Opolski, który ma swoje Collegium Maius, nie tak jak w Krakowie od 600 lat, ale od roku (otwarto je bowiem 10 marca 2002 roku), też począł gromadzić w swoim najważniejszym budynku zabytkowe piękne meble. Jesteśmy na początku tej drogi. Dziś kolekcja uniwersytecka w Opolu liczy kilkanaście eksponatów. Ale i te meble mają swoją historię akademicką. Pierwsze z nich zakupił prof. Stanisław Kolbuszewski, rektor poprzedniczki Uniwersytetu Opolskiego - Wyższej Szkoły Pedagogicznej - w latach 1956-1959. Ten znakomity historyk literatury, znawca twórczości Mickiewicza i Wyspiańskiego, był koneserem sztuki i bardzo lubił piękne meble. Po wyborze na rektora WSP zakupił w opolskiej desie meble na wyposażenie gabinetu rektorskiego w stylu biedermeierowskim: sofę, foteliki, stolik, serwantkę, biurko i biblioteczkę. Meble te później trafiły do katedry literatury polskiej, którą kierował Kolbuszewski, a po jego śmierci przez kilkanaście lat przechowywane były w zamku w Dąbrowie Niemodlińskiej. Obecnie odnowione, znajdują się w Collegium Maius w Katedrze Biografistyki i siedzibie kustosza Collegium Maius.

Najciekawsze meble w Collegium Maius znajdują się obecnie w gabinecie rektora Uniwersytetu Opolskiego prof. Józefa Musieloka. Jest to bardzo bogato zdobiona, dużych rozmiarów szafa bliblioteczna o znakomitej snycerce – z bajkowymi maszkaronami i ornamentyką roślinną, utrzymane w tym samym stylu biurko z nogami w kształcie sfinksów i fotel rektorski z poręczami zakończonymi lwimi głowami. W komplecie jest również bardzo zdobny okrągły stolik z czterema krzesłami o wysokich, bogato rzeźbionych oparciach.

Meble te, o dotychczas nie ustalonym pochodzeniu, powstały najprawdopodobniej w XVIII wieku w jednej z dolnośląskich fabryk – możliwe, że w Brzegu. Zostały one zakupione dzięki hojnym sponsorom – dyrekcjom opolskich banków, m.in. Banku Zachodniego Oddział w Opolu. W gabinecie rektora znajduje się również bardzo interesująca szafa podarowana uniwersytetowi przez cementownię Górażdże – dzięki osobistemu zaangażowaniu dyrektora Andrzeja Balcerka i o równie bogatej snycerce kredens – podarowany uniwersytetowi przez przedsiębiorstwo Energobudowa, dzięki osobistemu zaangażowaniu dyrektora Piotra Susły.

W Collegium Maius jest również zabytkowy stół rozkładany z potężnymi, spiralnie toczonymi nogami, przy którym mogą zasiąść 24 osoby oraz duża szafa z bardzo oryginalną rzeźbą sowy – symbolu mądrości, umieszczoną na centralnych drzwiach.

Ostatnio do pięknej, najstarszej w Collegium Maius Sali Plafonowej, gdzie znajdują się XVIII-wieczne freski, zakupiono dwa włoskie - z tego samego okresu – kabinety, o finezyjnej snycerce, przedstawiającej różne alegoryczne sceny.

Jesteśmy na początku drogi w wyposażaniu Collegium Maius w różne zabytkowe sprzęty. Wzorce, do których się możemy odwoływać, są imponująco piękne. Mam nadzieję, że po kilku latach uda nam się wyposażyć salę senatu, sekretariat rektora, gabinety prorektorów i dziekanów, dyrektorów instytutów, kierowników katedr oraz najważniejsze pomieszczenia Wydziału Filologicznego w meble, które dadzą tym miejscom odpowiedni splendor i atmosferę. Wymaga tego majestat tradycji i nauki. Uniwersytet to swoista świątynia nauki, z której powinniśmy wynosić nie tylko wiedzę, ale również wzorce estetyczne. A temu zawsze sprzyja piękna oprawa pomieszczeń, w których się przebywa.

Prof. Stanisław Sławomir Nicieja
kustosz Collegium Maius UO
up.pngDo góry

(c) 2003 Adrian Kajda